Bu 4 ebeveynden hangisi sizsiniz?

Gelişim psikoloğu Diana Baumrind, ebeveynlerin, çocuklarının bilişsel, duygusal ve fiziksel ihtiyaçlarını ne kadar etkin karşıladıklarını içeren bir dizi araştırma sonrası 1960'larda California Üniversitesi, Berkeley'de “3 ana ebeveynlik stili” sunumunu gerçekleştirmiştir.

4. ebeveynlik stili sonraki yıllarda farklı akademisyenler tarafından literatüre dahil edilmiştir.


Ebeveynlik stilleri iki temel psikolojik boyuta dayanmaktadır; sıcaklık ve kontrol ihtiyacı…

Sıcaklık, esas olarak, bir ebeveynin bir çocuğa ne kadar yakınlık gösterdiğini ifade ederken, kontrol ihtiyacı ise bir çocuğun davranışları üzerinde ne kadar otorite kurulduğu ile ilgilidir.


Otoriter Ebeveynlik Stili:

Bu ebeveynlik stilinde çocuğun katı kurallara harfiyen uyması beklenir. Ebeveyn ve çocuk arasındaki ilişki buz gibidir. Çocuğun attığı her adım kontrol altındadır ve bu kontrol çocuğa hissettirilir. Kurallara direnen, ebeveynine karşı gelen çocuk zaman zaman istismar boyutuna varan duygusal ya da fiziksel bir cezaya çarptırılır. Bu çocukların çoğu uzun vadede içe dönük, tek başına karar alamayan, bağımlı bireyler haline gelir.

Kendinizi genel olarak “… çünkü ben öyle istiyorum.” derken bulursanız, sizin de çocuk yetiştirme yaklaşımınızda otoriter bir eğiliminiz olabilir.


Demokratik Ebeveynlik Stili:

Demokratik ebeveyn de çocuğunun uyması gereken kurallar konusunda gayet katıdır. Ancak otoriter ebeveynden farklı olarak koyduğu kuralların hangi sebeplerden kaynaklandığını çocuğuna etraflıca anlatır. Bu tarz yaklaşımı benimseyen ebeveynler daha çok sözel becerileri kuvvetli ve sabırlı bireylerdir. Ebeveyn ve çocuk arasında sıcak bir ilişki vardır. Müdahaleden ziyade yönlendirme eğilimindedirler. Eğer çocuk, ebeveynlerinin beklentilerine aykırı bir davranışta bulunursa ebeveynleri onu cezalandırmak yerine ortaya çıkan durumu birlikte analiz eder ve çözüm arayışına girer. Bu yapıda büyüyen çocuklar büyüdüklerinde sorumluluk sahibi, özgüvenli yetişkinler olur.


İhmalkâr Ebeveynlik Stili:

İhmalkâr ebeveynler çocuklarının duygusal ve fiziksel ihtiyaçlarını göz ardı etme eğilimindedir ve bunun için “kendilerince” haklı gerekçeleri vardır; çocuklarının geleceği için çok yoğun çalışmak, çocuğun kendi ayakları üstünde durmasını sağlamak vs… Oysa bu bireyler egosantrik yapıdadır, benmerkezcidir. Çocuk, her nasıl olduysa bir anda yaşamlarına katılmış, izlenimi yaratırlar. Tipik olarak, ilgisiz ebeveynler çocuklarını görmezden gelir ve onlara istedikleri her şeyi yapmaları için özgürce izin verir. Kontrol etmeye pek de ihtiyaç duymazlar. Bu ebeveynlerin çocukla aralarında sıcak bir bağ kurmaları beklenemez. Çocuklar yaşları ilerledikçe aileden kopar, kaygı ve güven sorunları yaşayan bireyler halini alırlar.


İzin Verici Ebeveynlik Stili:

Bu eğilimdeki ebeveynler çocukları için her imkanı seferber eden ama ondan hiçbir şekilde geri dönüş de beklemeyen gruptur. Çocuklarına anne baba olmaktan çok arkadaş olmayı tercih ederler. Bu sebeple çocukları ile aralarında sıcak ve yakın bir ilişki olmasına karşın neredeyse tüm kontrol çocuğun eline verilmiştir. Sınır koymakta zorlanan bu ebeveynler çocuklarına herhangi bir sorumluluk duygusu da kazandırmayı başaramazlar oysa genel olarak çocuklar kendilerini kuralların olduğu bir alanda daha güvende hissederler. İzin verici ebeveynlerin çocukları genel olarak okul hayatlarında, otorite figürleri karşısında sıkıntı yaşar. İş ve özel hayatlarında sınırsız özgürlük beklentisi içerisinde olduklarından dolayı esnek davranamaz ve uzun soluklu ilişkiler kuramazlar.

"Ebeveynliğin dört ana stilini daha iyi anlayarak artık mevcut ebeveynlik yaklaşımınızı değerlendirebilirsiniz!"

Gerekirse, çocuğunuzun davranışını ve ona gösterdiğiniz sıcaklık ve sevgiyi kontrol etme ihtiyacınızda değişiklikler yapın. Unutmayın ki hayattaki çoğu şey gibi ebeveynlik de bir denge meselesidir; davranışsal ve duygusal beklentileri olumlu bir şekilde karşılamak ve çocuğunuza özen, sevgi ve şefkat göstermek ona verebileceğiniz en büyük hediye olacaktır.


Çocuklarınızı nasıl yetiştireceğinize dair ek bilgiler istiyorsanız eğitim videoları, podcast'ler ve kitap önerileri için bizimle info@ailedem.com üzerinden iletişime geçebilirsiniz.


#aile #ebeveyn #annebaba #çocuk #ergen #ebeveynik #aile #anne #baba #eğitim #iletişim